นกกินน้ำหวานแห่งป่าเมฆ

บารมี เต็มบุญเกียรติ เรื่องและภาพ

นกกินปลีเป็นนกขนาดเล็กที่กินน้ำหวานเป็นอาหารหลัก โดยกินแมลงขนาดเล็กเป็นอาหารเสริม บนยอดดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ เราสามารถพบนกกินปลีได้บ่อย ๆ แต่ด้วยความที่เป็นนกขนาดเล็กและว่องไว ทำให้หลาย ๆ คนไม่เคยได้ตั้งใจมองดูพวกมันอย่างจริงจัง โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่ไม่ได้เป็นนักดูนก

นกกินปลีมีชื่อสามัญว่า Sunbird เอกลักษณ์เด่นอันเป็นที่มาของชื่อคือมีขนแวววาวสะท้อนแสงแดดเป็นประกายระยิบระยับ ทำให้เวลาที่นกบินหากินต้องแสงแดดจะเหมือนอัญมณีเคลื่อนที่ได้

หนึ่งในนกกินปลีที่เป็นเสมือนแม่เหล็กของหลังคาป่าเมืองไทยก็คือนกกินปลีหางยาวเขียว ที่มีการกระจายพันธุ์กว้างขวางตั้งแต่บังกลาเทศ ภูฏาน จีน อินเดีย ลาว พม่า เนปาล เวียดนาม แต่ในบ้านเราเป็นชนิดย่อย angkanensis ที่มีรายงานพบบนยอดดอยอินทนนท์ ต่อมามีนักดูนกพบที่ยอดโมโกจู จังหวัดกำแพงเพชร และยอดเขาในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง จังหวัดตาก ชนิดที่พบทางภาคเหนือเป็นชนิดย่อยที่มีสีสันสดใส ส่วนชนิดย่อย australis ที่พบทางภาคใต้มีรายงานที่อุทยานแห่งชาติเขาหลวง อุทยานแห่งชาติเขานัน จังหวัดนครศรีธรรมราช อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยเฉพาะในรอยต่อป่าของทั้งสามอุทยานฯ ที่เป็นจุดบรรจบกันที่เรียกว่าสันเย็น ชนิดนี้สีสันซีดกว่าชนิดย่อยทางภาคเหนือ

ในช่วงฤดูหนาวบนยอดดอยทางภาคเหนือจะพบนกกินปลีอีกชนิดที่อพยพเข้ามา คือนกกินปลีหางยาวคอสีฟ้า ซึ่งมีสีสันสวยงามไม่แพ้กัน และอาศัยหากินปะปนกัน นกทั้งสองชนิดมีปากยาวโค้งที่มีวิวัฒนาการปรับตัวมากับแหล่งอาหารหลัก คือน้ำหวานในดอกไม้ พวกมันสามารถบินค้างอยู่กับที่ได้ชั่วครู่ แตกต่างกับนกฮัมมิงเบิร์ดที่พบในทวีปอเมริกา ซึ่งสามารถบินลอยตัวอยู่กับที่เพื่อดูดกินน้ำหวานได้เป็นเวลานานเพราะมีขนาดตัวที่เล็กกว่า

ลีลาการหากินของนกกลุ่มนี้มีทั้งยืนเกาะบนดอกไม้ก้มลงดูดกินน้ำหวาน ไปจนเกาะห้อยหัว เวลาที่แหย่ปากเข้าไปก็ทำให้เกสรตัวผู้ที่เป็นละอองติดตามหน้าและปากไปด้วย พอบินไปกินน้ำหวานที่ต้นอื่นก็ได้ทำหน้าที่ผสมเกสรให้กับต้นไม้ไปในตัว พบบินโฉบจับแมลงกลางอากาศได้บ่อย ๆ

ใครที่มีโอกาสไปเที่ยวบนดอยอินทนนท์ ก็ให้มองตามดอกไม้ อาจจะได้เห็นนกสีสวยที่มองใกล้ ๆ ได้ด้วยตาเปล่า เพราะนกมีความคุ้นชินและไม่ปราดเปรียว และยิ่งถ้าได้เห็นในจังหวะที่แสงแดดส่องก็จะพบว่าธรรมชาติมีความงามที่พิเศษซ่อนอยู่รอบ ๆ ตัวเรา