นั่งรถไฟไปเที่ยวคลอง “คลองสุนัขหอน สมุทรสาคร”

สาโรจน์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา เรื่องและภาพ

การเดินทางท่องเที่ยวทางน้ำในประเทศไทยมีให้เลือกมากมายหลายแห่ง แต่ละแห่งมีทั้งความต่างและความเหมือน แหล่งท่องเที่ยวที่โด่งดังเป็นที่รู้จักดีคือ คลองดำเนินสะดวก จังหวัดสมุทรสงคราม คลองอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม คลองบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ฯลฯ ทั้งหมดนั้นมีแม่น้ำลำคลองเป็นสายเลือดหลักในการดำรงชีวิต ส่วนใหญ่มีวิถีคล้ายคลึงกันทุกคลอง ส่วนการเดินทางท่องเที่ยวครั้งนี้เราเลือกคลองสุนัขหอน จังหวัดสมุทรสาคร เป็นจุดหมายปลายทาง

คลองสุนัขหอนอยู่ในเขตจังหวัดสมุทรสาคร ห่างจากกรุงเทพฯ เพียง 56 กิโลเมตร (จากอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ) การเดินทางจึงไปง่ายมาง่าย เดินทางสะดวก มีรถโดยสารประจำทางทั้งรถตู้และรถไฟ คนที่มีรถส่วนตัวขับรถแค่ 1 ชั่วโมงก็ถึงแล้ว ส่วนการเดินทางครั้งนี้เราเลือกการท่องเที่ยวแบบคนแบกเป้ ใช้รถไฟเป็นพาหนะในการเดินทาง (ช่วงแรก) เริ่มต้นกันที่สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ สถานีรถไฟเก่าแก่แห่งหนึ่งของไทย ทางรถไฟสายนี้เป็นทางรถไฟสายสั้น ๆ ทอดตัวจากธนบุรีไปสิ้นสุดที่สถานีมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร การเลือกช่วงเวลาเดินทางไม่มีแรงกดดันใด ๆ เพราะมีรถไฟวิ่งไปมาตลอดทั้งวัน เริ่มตั้งแต่เช้าจรดเย็น รอไม่นานเพราะรถไฟวิ่งสวนกันไปมาทุกชั่วโมง ที่น่ารักคือค่าตั๋วรถไฟไปมหาชัยแค่ 10 บาทเท่านั้น (เที่ยวประหยัดและได้อรรถรสต้องเลือกวิธีนี้) ส่วนคนที่ต้องการเดินทางด้วยรถไฟไปตลาดร่มหุบ สถานีแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม ต้องข้ามเรือจากมหาชัยไปนั่งรถไฟที่สถานีบ้านแหลม ฝั่งท่าฉลอมอีกต่อหนึ่ง

ในอดีตเคยมีการล่องเรือยนต์ชมวิถีชีวิตชาวน้ำ ชมการผลิตจานชามเครื่องเบญจรงค์ ชมวัด และชมหิ่งห้อยในยามค่ำคืน แต่การท่องเที่ยวทางน้ำในคลองสุนัขหอนขาดหายไปหลายปี มีสาเหตุมาจากความนิยมลดน้อยลง ประกอบกับสภาพแวดล้อมอื่น ๆ เปลี่ยนไป เช่น ต้นลำพูน้อยลง หิ้งห้อยหายไป งานหัตถกรรมเครื่องปั้นไม่มีผู้สืบทอดและหยุดกิจการ ด้วยความรู้สึกเสียดายการท่องเที่ยวคลองสุนัขหอน วันนี้คนบางคนที่เกิดริมน้ำและเคยทำเรือท่องเที่ยวมาก่อนจึงเริ่มใหม่ เริ่มจากเที่ยวง่ายๆ เที่ยวแบบวันเดียวเที่ยวได้ หรือครึ่งวันก็ได้ แนวคิดนี้เป็นของ “น้าฉ่อง”-ไกรลาศ รอดเจริญ ผู้ที่เกิดและเติบโตริมคลองสุนัขหอน เขาอยากให้การท่องเที่ยวคลองสุนัขหอนย้อนกลับมา จึงมีการพูดคุยกับคนรักคลองชอบคลองเพื่อเปิดเส้นทางท่องเที่ยวขึ้นมาใหม่ เลือกใช้เส้นทางหลักคือคลองสุนัขหอนกับเส้นทางรองคือคลองแยก ที่ดีมากคือการเปิดเส้นทางครั้งนี้น้าฉ่องได้เชิญชวนให้เราเข้าร่วมบันทึกภาพในปฐมบท ช่วยกันกำหนดการเดินทางให้ก่อประโยชน์ต่อการท่องเที่ยวคลองสุนัขหอนที่กำลังจะเกิดขึ้นอนาคตอันใกล้นี้

คลองสุนัขหอนยังอุดมสมบูรณ์ ผู้คนส่วนหนึ่งยังใช้ชีวิตดังเดิม นกยังส่งเสียงร้อง ท้องน้ำเต็มไปด้วยปูปลา ความปรารถนาให้คลองสายนี้อยู่คู่เมืองสมุทรสาครเต็มไปด้วยความหวัง บางอาชีพยังคงดำเนินต่อไป ตราบที่คลองยังมีต้นจาก มีป่าลำพู มีนาเกลือ มีเรือของคนหาปลา คลองสุนัขหอนย่อมมีลมหายใจอันสดสวยต่อไป